I.Àkópọ̀ Ilé-iṣẹ́ àti Ìlọsíwájú Ìmọ̀-ẹ̀rọ
Polyacrylamide (PAM), gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn kẹ́míkà ìtọ́jú omi tó ṣe pàtàkì jùlọ, ti ní ìlọsíwájú tó ṣe pàtàkì nínú ìmọ̀ ẹ̀rọ àti àwọn ohun èlò ọjà ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ìwádìí ọjà tuntun, ọjà PAM kárí ayé dé $4.58 bilionu ní ọdún 2023, a sì retí pé yóò dàgbàsókè sí $6.23 bilionu ní ọdún 2028, pẹ̀lú ìwọ̀n ìdàgbàsókè ọdọọdún ti 6.3%. Ẹ̀ka ìtọ́jú omi jẹ́ 65% ti gbogbo lílò, èyí tí ó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olórí ohun tí ó ń darí ìdàgbàsókè ilé iṣẹ́.
1. Àwọn Àṣeyọrí Nínú Anionic Polyacrylamide (APAM)
Ní ọdún 2023, ẹgbẹ́ ìwádìí kan láti Yunifásítì ti Ìmọ̀-ẹ̀rọ àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ ti China gbé àwọn àwárí pàtàkì jáde nínú *Omi Àdánidá*, wọ́n sì ṣe àṣeyọrí nínú ṣíṣe àgbékalẹ̀ ohun èlò APAM tuntun pẹ̀lú àwọn ànímọ́ “ìdáhùn ọlọ́gbọ́n”. Nípa lílo ìmọ̀-ẹ̀rọ ìtẹ̀wé mọ́líkúùkì, ọjà yìí lè ṣàtúnṣe ìṣètò mọ́líkúùkì rẹ̀ láìfọwọ́sowọ́pọ̀ nípa irú àwọn ohun tí ń ba omi jẹ́, kí ó sì mú kí ó ṣiṣẹ́ dáradára nípa yíyọ ion irin líle ní 40%, pàápàá jùlọ fún ìtọ́jú omi ìdọ̀tí. Àwọn ìwádìí láti inú iṣẹ́ àgbékalẹ̀ ìtọ́jú omi ìdọ̀tí bàbà ní Jiangxi fihàn pé ohun èlò yìí ṣe àṣeyọrí ìyọkúrò ion bàbà 99.2% nígbàtí ó dín iye owó ìtọ́jú kù ní 35%.
Lọ́wọ́ kan náà, Mitsubishi Chemical ti Japan ṣe àgbékalẹ̀ APAM oníwọ̀n otútù gíga tí ó ń dúró ṣinṣin ní 80-120°C, tí ó ń kojú àwọn ìpèníjà ìmọ̀-ẹ̀rọ nínú ìtọ́jú omi ìdọ̀tí epo àti gaasi. Ọjà yìí fi iṣẹ́ àrà ọ̀tọ̀ hàn nínú ètò ìtọ́jú omi epo ní Saudi Aramco, ó ń mú kí iyàrá ìṣẹ̀dá floc yára sí 50%, ó sì dín àkókò ìdúró sí ìdá méjì nínú mẹ́ta àwọn ọjà ìbílẹ̀ kù.
2. Àwọn Ìmúdàgbàsókè Ìmọ̀-ẹ̀rọ nínú Cationic Polyacrylamide (CPAM)
Ẹ̀ka ìtọ́jú ìdọ̀tí ti rí àwọn ìyípadà tó ń yí padà. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2024, BASF ti Germany ṣe ìfilọ́lẹ̀ ọjà CPAM oníwọ̀n moleku tuntun pẹ̀lú ìwọ̀n moleku tó ju 20 mílíọ̀nù Daltons lọ. Nípasẹ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ ìsopọ̀ pàtàkì, ọjà yìí ń ṣe àwọn ètò nẹ́tíwọ́ọ̀kì tó lágbára jù nígbà ìtọ́jú ìdọ̀tí, èyí tó ń mú kí omi ọrinrin ìdọ̀tí tó wà lẹ́yìn ìtọ́jú ìdọ̀tí tó wà ní ìsàlẹ̀ 58%—ìdàgbàsókè 10-ogorun-pupọ ju àwọn ọjà ìbílẹ̀ lọ. Lẹ́yìn tí wọ́n gba ìmọ̀ ẹ̀rọ yìí, Ilé Ìtọ́jú Wastewater Insurance ti ìlú Paris mú kí agbára ìtọ́jú ìdọ̀tí pọ̀ sí i ní 30% nígbà tí wọ́n sì dín lílo kẹ́míkà kù ní 15%.
Ní pàtàkì jùlọ, ilé-iṣẹ́ tuntun kan ní Netherlands ṣe àgbékalẹ̀ CPAM oní-ẹ̀rọ nípa lílo ìmọ̀-ẹ̀rọ ìṣàtúnṣe jínì CRISPR. A ṣe é nípasẹ̀ ìfọ́mọ *E. coli* tí a ṣe, ìlànà yìí yẹra fún lílo monomer acrylamide pátápátá, ó dín ìbàjẹ́ ecotoxicity ọjà kù nípa 90% àti dín ìtújáde erogba kù nípa 65% nígbà ìṣelọ́pọ́. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé owó ìnáwó lọ́wọ́lọ́wọ́ dúró ní ~20% ju àwọn ọ̀nà ìṣelọ́pọ́ kẹ́míkà lọ, a retí àwọn àǹfààní ìdíje pàtàkì nígbà tí a bá ṣe àṣeyọrí ìṣẹ̀dá ní ọdún 2026.
3. Àwọn ohun èlò tí a fi ń lo Nonionic Polyacrylamide (NPAM) fún lílo rẹ̀ pọ̀ sí i
NPAM fi àwọn àǹfààní àrà ọ̀tọ̀ hàn nínú ìtọ́jú omi pàtàkì. Ní ìparí ọdún 2023, Dow Chemical ṣe àgbékalẹ̀ jara NPAM tí ó ní ìmọ̀lára pH tí ó ń ṣàtúnṣe ìfàsẹ́yìn ẹ̀wọ̀n molikula láàrín pH 2-12 láìfọwọ́sí, èyí tí ó ń mú kí agbára ìgbara àwọn ohun èlò líle tí a fi nano ṣe dúró pọ̀ sí i ní ìgbà 3-5. A ti lo ìmọ̀-ẹ̀rọ yìí ní àṣeyọrí nínú ìpèsè omi ultrapure fún ilé-iṣẹ́ semiconductor, èyí tí ó mú kí àwọn ìwọ̀n dídára omi jẹ́ 18.2 MΩ·cm.
Àwọn olùwádìí ní South Korea ṣe àgbékalẹ̀ NPAM tí ó lè bàjẹ́ tí ó sì hàn gbangba nípa ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwọn ẹ̀ka ìṣètò azobenzene. Àwọn polima tí ó ṣẹ́kù lè bàjẹ́ sí àwọn àkójọpọ̀ molecule kékeré láàrín wákàtí 48 lábẹ́ ìmọ́lẹ̀ àdánidá, kí wọ́n sì yanjú àwọn ìṣòro ìṣẹ́kù PAM ìbílẹ̀ pátápátá. A ti ṣe àgbékalẹ̀ ìmọ̀-ẹ̀rọ yìí ní àwọn ilé iṣẹ́ omi mímu Seoul, pẹ̀lú ìrètí pé a ó máa tà á ní ọdún 2025.
II. Awọn Iyika Ọja ati Awọn Idagbasoke Agbegbe
1. Àwọn ìyípadà nínú Ìrísí Ọjà Àgbáyé
Agbègbè Asia-Pacific ti di ọjà PAM ti o nyara julo, ti o jẹ 46% ti lilo agbaye ni ọdun 2023, pẹlu China ti o ṣe alabapin ninu idagbasoke julọ. Data lati China Petroleum and Chemical Industry Federation fihan pe iṣelọpọ PAM ti China ti de 920,000 toonu ni ọdun 2023, pẹlu awọn gbigbe wọle ti o ṣetọju oṣuwọn idagbasoke lododun ti 15% - paapaa fun awọn ọja CPAM ti o ga julọ, nibiti igbẹkẹle gbigbe wọle wa ga to 40%.
Ọjà ilẹ̀ Yúróòpù fi àwọn àṣà tó yàtọ̀ hàn. Nítorí àwọn òfin tó le koko nípa àyíká, àwọn ọjà PAM tó lè ba ara jẹ́ pọ̀ sí i ní ọjà láti 8% ní ọdún 2020 sí 22% ní ọdún 2023. Veolia ti ilẹ̀ Faransé kéde ètò láti fi àwọn àṣàyàn aláwọ̀ ewé rọ́pò CPAM ìbílẹ̀ pátápátá ní ọdún 2026.
Ọjà Àríwá Amẹ́ríkà, tí ìdàgbàsókè gaasi shale ń darí, ń tẹ̀síwájú láti béèrè fún APAM tó lágbára. Àwọn ohun tí wọ́n ń kó wọlé sí US PAM pọ̀ sí i ní 18% ní ọdún 2023, pẹ̀lú 60% tí wọ́n ń lò fún ìtọ́jú omi ìdọ̀tí epo àti gaasi. Lóòótọ́, Mexico ti di ibi ìṣelọ́pọ́ tuntun, pẹ̀lú ọ̀pọ̀ àwọn ilé iṣẹ́ ńláńlá tí wọ́n ń ṣe àgbékalẹ̀ ìpìlẹ̀ ìṣelọ́pọ́ àdúgbò.
2. Iye owo ati Awọn Ipese Ipese
Láti ọdún 2023 sí 2024, ọjà àwọn ohun èlò PAM ní àwọn ìyípadà pàtàkì. Iye owó monomer Acrylamide dé ibi gíga ìtàn ní ìpele kẹta ọdún 2023 ṣùgbọ́n ó padà sí ìpele tó yẹ ní ìpele kejì ọdún 2024 bí China ṣe fi agbára ìṣelọ́pọ́ tuntun kún un. Síbẹ̀síbẹ̀, iye owó cationic reagent DMC (methacryloyloxyethyl trimethyl ammonium chloride) tẹ̀síwájú láti máa pọ̀ sí i nítorí pé ìpèsè propylene oxide tó wà ní òkè kò pọ̀, èyí sì mú kí iye owó ìṣelọ́pọ́ CPAM pọ̀ sí i ní ìpele 12-15%.
Ní ti àwọn ẹ̀wọ̀n ìpèsè, àwọn olórí ilé iṣẹ́ náà mú kí ìṣọ̀kan ìṣọ̀kan náà yára sí i. Solvay Group fi €300 mílíọ̀nù sí ìpìlẹ̀ ìṣẹ̀dá tuntun kan ní Belgium, èyí tí ó mú kí iṣẹ́ ṣíṣe gbogbo iṣẹ́ láti acrylonitrile sí àwọn ọjà ìkẹyìn. A retí pé yóò bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 2025, èyí yóò dín iye owó tí ó pọ̀ sí i kù ní 20%. Àwọn ilé iṣẹ́ kékeré àti àárín gbùngbùn yí padà sí iṣẹ́ pàtàkì—fún àpẹẹrẹ, Italmatch ti Ítálì dojúkọ ṣíṣe àwọn ìlànà pàtàkì APAM fún ìtújáde omi òkun.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: May-09-2025